Een tijdje geleden, in november 2025, schreef ik al eens over een toespraak van Adolphe Daens in de Belgische kamer van volksvertegenwoordigers over de trieste arbeidsomstandigheden in de Belgische steenbakkerijen in 1896. Naar aanleiding daarvan schreef de Limburgse krant De Demer over de dood van een 9-jarig meisje in een steenbakkerij in Herstal. Ze verdronk in de waterput...
Concreet ging het om Elisabeth Spooren, dochtertje van Theodoor Spooren en Margaretha Maes, een steenbakkersgezin uit Maasmechelen. Ze waren volgens de krant met een ploeg steenbakkers aan het werk in een steenbakkerij in Herstal bij Luik.
 |
| artikel in de krant De Demer van 16 mei 1896 |
Na wat zoeken vond ik de overlijdensakte van Elisabeth (Elisa), niet in Herstal zelf, maar in de huidige deelgemeente Vottem. De aangifte gebeurde door twee andere brikkenbakkers, nl. Peter Schiepers uit Neeroeteren en Gerard Ramaekers uit Maasmechelen. Elisa overleed op 12 mei 1896. Ze was die dag beginnen werken om drie uur 's morgens. Ze werd volgens het krantenbericht dood teruggevonden toen de steenbakkersploeg om vier uur koffie ging drinken. In de aangifte staat zes uur... "Men vond het arm schepsel verdronken in den put, den hengel van den emmer in zijnen hals hangende..."
De Belgische wet op de kinderarbeid dateert 'al' van 1889. Die bepaalde dat kinderen vanaf dan onder de 12 jaar niet mogen werken in de industrie. Het heeft voor Elisa geen verschil gemaakt...
 |
| Overlijdensakte van Elisa Spooren, overleden op 12 mei 1896 in Vottem bij Luik |
Elisabeth was het oudste kind van het gezin Theodoor (°1857) en Margaretha (°1856) Spooren-Maes. Ze werd geboren in augustus 1885 en was dus nog geen tien jaar oud. Het gezin had acht kinderen.
Moord aan de Maas
Toevallig zag ik onlangs een nieuw verhaal van Marco Mariotti op instagram. Marco is een geweldig verteller en de auteur van de interessante website 'Ooit aan de Maas'. Zijn verhaal gaat over exact dezelfde gebeurtenis, namelijk de dood van Elisabeth Spooren. Hij eindigt het verhaal met de informatie dat de twee jongere broertjes van Elisabeth, Theodorus en Wilhelmus Spooren, later, in de jaren 1920 aan het werk gaan in steenbakkerij Eyben in Maasmechelen. En dat heeft dan weer te maken met het moordverhaal uit zijn boek 'Moord aan de Maas' dat recent verscheen... Het leven van de Maasmechelse brikkenbakkers speelt blijkbaar een grote rol in het verhaal.
