Je hebt er vast en zeker al eens over gelopen. Overal aan zee werden gele straattegels gebruikt voor de aanleg van de zeedijken. Deze oersterke gele tegels werden echter niet in West-Vlaanderen geproduceerd.
 |
| De zeedijk in Blankenberge, als je op de foto inzoomt zie je vooraan de details van de straattegels... |
Onlangs kreeg ik van mijn vriend Bert zo'n oude tegel cadeau. Hij kwam van zijn vader die heel zijn leven lang aannemer was geweest in Knokke. Uiteraard kende hij deze gele tegels met het typische patroon.
Deze zware onverwoestbare gele tegel meet ongeveer 14 x 14 cm en is 3 cm dik. Misschien moet ik de tegel nog verder reinigen en proberen de cementresten op de onderkant te verwijderen.
Maar de vermelding is zo ook wel leesbaar: CERABATI - JURBISE - MADE IN BELGIUM.
Na wat zoeken ontdekten we een interessant verhaal over de productie van dergelijke tegels in de 19de en 20ste eeuw. CERABATI was een keramisch bedrijf met vestigingen onder meer in België, in Jurbise, in de buurt van Mons.
Van Sarreguemines naar Jurbise
De tegels zijn van het ‘genre Sarreguemines’. Dit verwijst naar de productie bij de firma Utzschneider & Jaunez et Cie uit Sarreguemines in Frankrijk, die vanaf 1876 ook een vestiging had in Jurbise. Er werden in de loop van de jaren nog meer vestigingen gestart. Al deze bedrijven werden in 1921 gegroepeerd tot de Compagnie Générale de la CERAmique du BATIment (CERABATI). Deze tegel dateert dus in elk geval van na 1921. Mogelijk werden de zeedijken heraangelegd met deze tegels na de vernielingen tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Het bedrijf in Jurbise sloot in 1984. Er waren toen nog ongeveer 170 werknemers actief.
Tegels van het ‘genre Sarreguemines’ waren gemaakt van Duitse
kleisoorten waaraan zgn. hoogovenmelk of slak toegevoegd werd. Deze ovenslak, een bijproduct van de ijzerproductie, bestaat uit mineralen zoals silicaten en aluminiumsilicaten.
De tegels bestonden in verschillende kleuren, vormen, formaten en
diktes, al dan niet effen of met een reliëfversiering aan de bovenzijde.
Of hoe de bekendste 'West-Vlaamse' tegels helemaal niet uit West-Vlaanderen komen maar uit een fabriek in de buurt van Mons...
 |
| Afbeelding van de fabriek in Jurbise rond 1911 (Bron: industrie.lu) |
Bronnen:
- Artikel 'Van fabrieksvloeren tot de wandeldijken aan de Belgische kust: slijtvaste Waalse fabrieksdallen en plavuizen uit de 19e en vroeg-20e eeuw', Mario Baeck, 2024 op Policarpo.
- Website industrie.lu - The History of the Industry of Luxembourg, and beyond, Jurbise.
